Dla Czytelnika

Encyklika LAUDATO SI’ Ojca Świętego Franciszka
poświęcona trosce o wspólny dom

Czym jest ta encyklika?
To list Papieża do świata, do ludzi dobrej woli i zaproszenie do rozmowy nt. kształtu świata jako naszego wspólnego i jedynego domu. To nowy Hymn stworzenia pisany przez Papieża razem ze św. Franciszkiem i w jego duchu.

Słowo wstępne:

Drogi Czytelniku, Siostro i Bracie,

Papież Franciszek napisał do nas ważny list. Zatroskany o świat zaprasza każdego z nas do osobistej odpowiedzi i to odpowiedzi w której ważniejsze są nasze czyny, a nie słowa.

Tym listem jest jego encyklika Laudato si’. Możesz ją przeczytać tutaj. Zachęcamy Cię do tego.

Wiemy jednak, że to tekst niełatwy, zawiera wiele odniesień do teologii, filozofii, do nauk przyrodniczych i społecznych oraz innych źródeł naszej kultury. Opracowaliśmy ten portal, aby pomóc w jego lekturze, aby (szczególnie tym z Was, którzy mają mniej czasu) przybliżyć treść papieskiego listu. Ale to nie wszystko: postanowiliśmy iść dalej i zaprosić Was do twórczej realizacji projektu świata według propozycji z Laudato si’ – świata, który przywraca harmonijną relację pomiędzy wszystkimi jego mieszkańcami, pomiędzy ludźmi i światem przyrody. Świata, który zamiast wojny i agresji wybiera dialog, porozumienie i wspólne budowanie domu gościnnego dla wszystkich. Papież Franciszek chce, aby naszym przewodnikiem w tym wielkim zadaniu był św. Franciszek z Asyżu – ten, który chciał być bratem każdego i uczył miłości do całego świata.

Od lat działamy w Ruchu Ekologicznym św. Franciszka z Asyżu, wspólnocie, która powstała w Krakowie, jako odpowiedź na ogłoszenie Brata Franciszka patronem ekologów. Zdajemy sobie sprawę, że żyjemy w czasach największego kryzysu ekologicznego, z jakim przypadło nam się zmierzyć. Jest to związane szczególnie ze zmianami klimatu oraz degradacją zasobów naturalnych. W związku z tym, dziś szczególnie prosimy św. Franciszka, aby patronował naszym wysiłkom budowania ekologii integralnej według wskazań papieża Franciszka i tworzyli świat jako wspólny, gościnny dom dla wszystkich.

dr Stanisław Jaromi OFMConv

 

LAUDATO SII – tytuł encykliki jest z j. włoskiego (nie łaciny, jak to zwykle było); pochodzi od jej pierwszych słów (Laudato si’, mi’ Signore – Pochwalony bądź, Panie mój), które są cytatem z Hymnu stworzenia św. Franciszka z Asyżu, wspaniałego dzieła kultury włoskiej i franciszkańskiej z 1224 r.; zwykle pisanym jako Laudato sii, natomiast tu użyta jest forma oryginalna, starowłoska Laudato si’    

Źródła dokumentu: Odpowiedzialna refleksja nad kondycją świata współczesnego; wezwanie wspólnot lokalnych Kościoła (cytowane są liczne dokumenty Kościołów lokalnych); głos tradycji katolickiej (tu szczególnie tradycji franciszkańskiej); dialog ekumeniczny i z kulturą współczesną (Patriarcha Bartłomiej a nawet Ali Al-Khawwas zob. przypis 159); dane naukowe oraz osobiste doświadczenie

Główne przesłanie: Nic ze spraw tego świata nie jest nam obojętne; „Przekroczono pewne maksymalne granice eksploatacji planety, choć nie rozwiązaliśmy problemu ubóstwa” (27), bo „degradacja środowiska i degradacja społeczeństwa wyrządzają szczególną szkodę najsłabszym mieszkańcom planety” (48) a „degradacja środowiska przyrodniczego i ludzkiego oraz degradacja etyczna są ze sobą ściśle powiązane” (56).

Obraz świata w encyklice: dynamiczny, otwarty, systemowy, ewolucyjny, afirmatywny, budowany w dialogu z nauką i kulturą współczesną, widzący problemy globalne ale też mocno akcentujący kłopoty społeczeństw lokalnych, ich zranienia, trudności i niepokoje.

Misja dokumentu: „chciałbym dokonać kroku naprzód w nakreśleniu pewnych ogólnych kierunków dialogu i działań angażujących zarówno każdego z nas, jak i politykę międzynarodową” (15), przeciwdziałać „globalizacji obojętności”, „nakreślić główne drogi dialogu, które pomogą nam uciec ze spirali autodestrukcji, w jakiej się pogrążamy” (163) tworzenie mechanizmów, którym towarzyszą wielkie cele, wartości, humanistyczne zrozumienie, zdolne nadać każdemu społeczeństwu ukierunkowanie szlachetne i wielkoduszne (181)

Zasadniczy temat: ekologia integralna oparta na właściwej antropologii i zasadzie dobra wspólnego, szanująca ludzką pracę, wsparta najlepszymi osiągnięciami ekologii środowiskowej, gospodarczej i społecznej, uwzględniająca ekologię kulturową, miasta i osiedli ludzkich oraz style życia nie ulegające nadmiernemu i krótkowzrocznemu konsumpcjonizmowi ale zdrową pokorę i radosną wstrzemięźliwość.

Koncepcja ta przeciwstawiona jest „paradygmatowi technokratycznemu”, który wynika m.in. z fałszywego przekonanie o nieskończonej dostępności dóbr naszej planety, co prowadzi do ich „wyciskania” aż do ostatecznych granic, a nawet ponad granice (106), jako cel wystarcza mu maksymalizacja zysków (109) a skutkiem jest „obsesyjny konsumpcjonizm” (203).

 

Kwestie kluczowe

Papież Franciszek przybliża nam złożone kwestie ekologiczne, szukając ich przyczyn w zmieniającej się sytuacji człowieka i świecie podlegającym licznym przeobrażeniom. Na dużą część problemów znajdziemy w encyklice konkretne propozycje zmian i alternatywnych działań.

  1. Zanieczyszczenia
  2. Zmiany klimatu
  3. Kwestia wody
  4. Utrata różnorodności biologicznej
  5. Chaos miejski i degradacja krajobrazu
  6. Zrównoważone rolnictwo
  7. Globalna niesprawiedliwość
  8. Ochrona życia i rodziny
  9. Działania społeczne
  10. Zmiana stylu życia
  11. Minimalizm chrześcijański
  12. Nawrócenie ekologiczne

Zaproponowaliśmy 12 wiodących kwestii z Laudato si’, abyśmy jako chrześcijanie mogli wnieść swój odrębny wkład w ich rozwiązywaniu, dyskusji, poszukiwaniu motywacji do działania, odpowiadając na te współczesne znaki czasu. Tematy te nie wyczerpują wszystkich opisanych w dokumencie problemów. Są inspiracją i apelem do naszych sumień, wrażliwości i talentów. Nie zamykajmy oczu na naglące, złożone problemy dzisiejszego świata. Choć na wiele z nich nie mamy gotowych odpowiedzi, to jednak, jak pisze nasz Papież: „wiele można zrobić!” (LS 180)